A SCANNER DARKLY

ცოტა თუ ჰყავს კინოს ისეთი რეჟისორი, რომელიც რეალობასა და წარმოსახვას შორის არსებულ უცნაურ და გაურკვეველ საზღვარს ისე თანმიმდევრულად იკვლევდა, როგორც რიჩარდ ლინკლეიტერი. „A Scanner Darkly“-ში ის ფილიპ კ. დიკის ცნობილ რომანს მიმართავს და XXI საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ფილმს ქმნის. ცოცხალი მსახიობების თამაში და როტოსკოპული ანიმაცია ერთმანეთს ერწყმის, რის შედეგადაც ჩნდება სამყარო, რომელიც მუდმივად დაშლის ზღვარზე იმყოფება.

კიანუ რივზი ბობ არქტორის როლს ასრულებს — ნარკოტიკებთან ბრძოლის განყოფილების ფარულ აგენტს, რომელსაც ახლო მომავლის ამერიკაში ნარკოდამოკიდებულთა მცირე ჯგუფში შეღწევა ევალება. ეს არის ქვეყანა, რომელსაც ნარკოდამოკიდებულებამ და საყოველთაო მეთვალყურეობამ მძიმე დაღი დაასვა. გამოძიების გაღრმავებასთან ერთად ბობი გამოუვალ მდგომარეობაში აღმოჩნდება — იძულებულია უთვალთვალოს იმ ადამიანებს, რომლებიც ყველაზე ახლობლებად ექცნენ, მაშინ როდესაც თავადაც ნელ-ნელა კარგავს რეალობის აღქმის უნარს.

ფილმის გამორჩეული ვიზუალური სტილი მხოლოდ ეფექტისთვის არ არის გამოყენებული. ლინკლეიტერმა ციფრული როტოსკოპია გამოიყენა, რათა რეალობასა და წარმოსახვას შორის ზღვარი წაეშალა. სახეები მუდმივად იცვლება და ციმციმებს, გარემო არასტაბილურად გამოიყურება, ხოლო თავად იდენტობაც თანდათან ბუნდოვანი ხდება. ეს სრულყოფილად შეესაბამება ფილიპ კ. დიკის სამყაროს — საზოგადოებას, სადაც პარანოია, ტექნოლოგიები, ნარკოდამოკიდებულება და სახელმწიფო კონტროლი ადამიანის „მე“-ს თანდათან ანადგურებს.

რივზთან ერთად ფილმში მონაწილეობენ რობერტ დაუნი უმცროსი, ვუდი ჰარელსონი და ვაინონა რაიდერი. მათი ანსამბლი შესანიშნავად ინარჩუნებს ბალანსს აბსურდულ იუმორსა და ღრმა ეგზისტენციალურ შფოთვას შორის. ამ ყველაფრის ცენტრში კი კიანუ რივზი კარიერის ერთ-ერთ ყველაზე მშვიდ, დახვეწილ და ემოციურ შესრულებას გვთავაზობს — ადამიანს, რომელიც თანაგრძნობას არ კარგავს მაშინაც კი, როცა საკუთარი იდენტობა ნელ-ნელა ქრება.

ფილმი გამოვიდა იმ პერიოდში, როდესაც ჰოლივუდში ფილიპ კ. დიკის ნაწარმოებებისადმი ინტერესი კვლავ გაიზარდა, განსაკუთრებით ისეთი ეკრანიზაციების შემდეგ, როგორიც იყო „Minority Report“. თუმცა „A Scanner Darkly“ სრულიად განსხვავებულ გზას ირჩევს და უარს ამბობს იმ მასშტაბურ სანახაობაზე, რომელიც ჩვეულებრივ სამეცნიერო ფანტასტიკას ახლავს. ამის ნაცვლად, იგი განსაკუთრებული ერთგულებით მიჰყვება დიკის ღრმად პირად რომანს, რომელიც ავტორის ნარკოდამოკიდებულებასა და 1970-იანი წლების ნარკოეპიდემიის დროს დაკარგულ მეგობრებს ეძღვნება. სწორედ ამიტომ, ფილმის დასასრულში მათდამი მიძღვნილი ტექსტი განსაკუთრებულ ემოციურ ძალას იძენს და მაყურებელთან დიდხანს რჩება.

სიზმარივით უცნაური, შემაშფოთებელი და მოულოდნელად გულისამაჩუყებელი, „A Scanner Darkly“კიანუ რივზის კარიერის ერთ-ერთ ყველაზე ორიგინალურ ფილმად და ფილიპ კ. დიკის შემოქმედების ერთ-ერთ საუკეთესო ეკრანიზაციად რჩება.