MIRROR

ანდრეი ტარკოვსკის ბავშვობის სახლზე ერთი და იგივე სიზმრები ხშირად ესიზმრებოდა. სწორედ ამიტომ, „სარკის“ გადასაღებად მან სახლი თავიდან ააშენა — ხის ნაგებობა ძველ საძირკველზე აღადგინა, მეზობელ მინდვრებში კი ისევ დათესეს წიწიბურა, რომელიც ტარკოვსკის ბავშვობიდან ახსოვდა.

ალბათ, ესეც საკმარისია იმის გასაგებად, რამდენად პირადულია ეს ფილმი.

„სარკე“ ბავშვობას, ომის წლებსა და ზრდასრულ ცხოვრებას შორის მოძრაობს — კაცის მოგონებებით, რომელიც საკუთარ წარსულს უბრუნდება. არმყოფი მამა, მომლოდინე დედა, კამათი ყოფილ ცოლთან და სოფელში გატარებული წლების მოგონებები ფრაგმენტებად ჩნდება. მოგონებებში სიზმრები იჭრება, დოკუმენტური ქრონიკის კადრები კი პირად გამოცდილებას იმ ისტორიულ მოვლენებთან აკავშირებს, რომლებიც ამ ადამიანების გარშემო ვითარდება. საუნდტრეკში ტარკოვსკის მამის, პოეტ არსენი ტარკოვსკის ლექსები თავად ავტორის ხმით ჟღერს.

ფილმის ცენტრში მარგარიტა ტერეხოვაა, რომელიც ერთდროულად მთხრობელის დედასა და მის გაუცხოებულ მეუღლეს განასახიერებს. ერთი და იგივე ბიჭი კი მთხრობელს ბავშვობაში და მის შვილს თამაშობს. ეს გადაწყვეტილებები ოჯახურ ურთიერთობებს განსაკუთრებულ ემოციურ ძალას სძენს: მისთვის ყველაზე ახლობელ ადამიანებს იმ ადამიანების სახეები აქვთ, რომლებიც წარსულიდან ახსოვს, ხოლო თავად გმირის ქცევა გვაფიქრებინებს — რა მიიღო მან მემკვიდრეობით და რას გადასცემს შემდეგ თაობას.

ფილმი საოცარი ვიზუალური სილამაზითაა სავსე — ცეცხლმოკიდებული ბეღელი, მინდორზე გადავლილი ქარი, ოთახებისა და სახეებისადმი განსაკუთრებული ყურადღება. ნაცნობი და ყოველდღიური საგნები ისეთ რამედ იქცევა, რასთან განშორებაც რთულია. ტარკოვსკი მათ ისევ და ისევ უბრუნდება — თითქოს ცდილობს, ზუსტად აღიდგინოს, რას გრძნობდა მაშინ, როდესაც იქ იყო.

მიუხედავად უკიდურესი ინტიმურობისა, „სარკე“ ტარკოვსკის პირადი და ოჯახური ისტორიის ფარგლებს გაცდა. მაყურებლები მას წერილებს უგზავნიდნენ და აღწერდნენ განცდას, როდესაც მის კადრებში მოულოდნელად საკუთარი ცხოვრება ამოიცნეს. ერთმა ქალმა ნოვოსიბირსკიდან მისწერა, რომ ყველაფერი, რაც მას ტანჯავდა, ამშვიდებდა და სიცოცხლის ძალას აძლევდა, ტარკოვსკის ფილმში იპოვა.

რეჟისორმა წარმოუდგენელი ძალისხმევა გაიღო საკუთარი წარსულის აღსადგენად, თუმცა ალბათ ვერ წარმოიდგენდა, რომ ამ რეკონსტრუქციაში სხვებიც საკუთარ წარსულს იპოვიდნენ.

და ის განმეორებადი სიზმრები? ტარკოვსკის თქმით, „სარკის“ გადაღების შემდეგ ბავშვობის სახლი სიზმრებში აღარასოდეს უნახავს.