ბერლინის ცა

თვალის ნამდვილი სიამოვნება — ვიმ ვენდერსის მთავარი ფილმი. ლამაზი, პოეტური, ამაღლებული და თანაც — ნიკ ქეივით.

„ეს კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო პარადოქსია — არსებითად, რადიკალური ექსპერიმენტი, რომელიც ერთმანეთთან თითქოს შეუთავსებელ რამეებს აერთიანებს: ბერლინისა და მისი მცხოვრებლების დოკუმენტურ რეალობას (ფილმში არაპროფესიონალი მსახიობებიც მონაწილეობდნენ, ხოლო ნიკ ქეივმა და პიტერ ფალკმა საკუთარი თავი განასახიერეს) და პირობით, სქემატურ ზღაპარს ანგელოზზე, რომელსაც მოხეტიალე ცირკის საჰაერო ტანმოვარჯიშე ქალი შეუყვარდება.

ფილმი მოულოდნელად საყოველთაო ჰიტად და მაყურებლის საყვარელ ნამუშევრად იქცა, მისი ფრაზები კი ციტატებად დაიშალა. მოგვიანებით მას ნიკოლას ქეიჯის მონაწილეობით საკმაოდ სასაცილო ჰოლივუდური რიმეიქიც კი მოჰყვა.

„ცა ბერლინის თავზე“ გაცილებით რთული ფილმია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს — რომანტიკული სიუჟეტი მისთვის მხოლოდ საფარველია. ეს არის ფილმი რეალობისა და ხელოვნურად შექმნილი ფანტაზიის შერიგების შეუძლებლობაზე, ნებისმიერი იდეალიზმის უნაყოფობაზე, შეუქცევადად ცვალებად სამყაროსა და ბოროტების მუდმივად ცვალებად, მაგრამ მოუშორებელ ბუნებაზე.

და კიდევ, ეს არის ფილმი, რომელიც არა მხოლოდ მწერლის მიერაა მოფიქრებული, არამედ თავად მწერალზეცაა. ანგელოზურ ბუნებაზე უარის მთქმელი და ფერადი, მიწიერი სიყვარულის სანაცვლოდ შავ-თეთრი უკვდავების დამთმობი ანგელოზი დამიელი (გამაოგნებლად ლამაზი ბრუნო განცი) ფილმის პირველ და ბოლო კადრებში თავის ფიქრებს ქაღალდზე წერს. მოხუცი მთხრობელი, მეტსახელად ჰომეროსი (კურტ ბუა, რომელიც ჯერ კიდევ „კასაბლანკაში“ თამაშობდა), თითქოს ცდილობს გაფანტული შთაბეჭდილებები და მოგონებები ერთ მთლიან, თანმიმდევრულ ამბად შეკრას, მაგრამ ამას ვერაფრით ახერხებს.“
— ა. დოლინი

ფინალურ ტიტრებში მითითებულია, რომ ფილმი „ეძღვნება ყველა ყოფილ ანგელოზს, განსაკუთრებით კი იასუძიროს, ფრანსუასა და ანდრეის“. იგულისხმებიან კინორეჟისორები იასუძირო ოძუ, ფრანსუა ტრიუფო და ანდრეი ტარკოვსკი.