უზბეკეთი: საუკუნოვანი ოცნება ახდა

შაბათს, დღის განმავლობაში, გეპატიჟებით საუბარზე უზბეკეთზე — ქვეყანაზე, რომელმაც საბჭოთა რესპუბლიკიდან დამოუკიდებელ სახელმწიფომდე რთული პოლიტიკური და სოციალური გზა გაიარა.

ვისაუბრებთ ამ გზის მთავარ ეტაპებზე: თურქესტანიდან უზბეკეთამდე, ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაზე და საბჭოთა პერიოდის დაჩქარებულ მოდერნიზაციაზე; რესპუბლიკის როლზე, როგორც „მოსკოვის ბამბის პლანტაციაზე“, და თანამედროვე საზოგადოების ფორმირებაზე; ასევე დამოუკიდებლობის გამოცხადებაზე, ავტორიტარულ რეჟიმსა და შიდა კონფლიქტებზე.

კარაკალპაკეთი — ვისაუბრებთ ამ ავტონომიურ რეგიონზე უზბეკეთის შემადგენლობაში, დამოუკიდებლობის მოძრაობაზე, მის მიზეზებზე, პერსპექტივებსა და შესაძლო მომავლის ნიუანსებზე.

ცალკე შევჩერდებით უახლესი ისტორიის საკვანძო ფიგურებსა და მოვლენებზე:

• ისლამ კარიმოვი — დამოუკიდებელი უზბეკეთის პირველი პრეზიდენტი, რომელმაც ქვეყანა 25 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მართა და ჩამოაყალიბა მკაცრი პერსონალური ძალაუფლების სისტემა.
• ანდიჟანი — 2005 წლის სისხლიანი გარდატეხა, მასობრივი პროტესტების ძალადობრივი ჩახშობა, რომელიც რეპრესიებისა და ქვეყნის საერთაშორისო იზოლაციის სიმბოლოდ იქცა.
• შავკატ მირზიიოევი — კარიმოვის მემკვიდრე; მისი ერა ასოცირდება ფრთხილ რეფორმებთან, ნაწილობრივ ლიბერალიზაციასთან და სახელმწიფოსა და საზოგადოების ურთიერთობების გადახედვის მცდელობებთან.

შეხვედრას წარუძღვებიან ისტორიკოსი ვადიმ ლიფშიც და უზბეკეთის მოქალაქე რახიმ მუთკარიმოვი.