დათვების გარეშე

ოპალური ირანელი რეჟისორის, ჯაფარ პანაჰის ფილმი („უბრალო შემთხვევა“), რომელშიც ის კიდევ ერთხელ საკუთარი დევნისა და ზეწოლის გამოცდილებას ხელისუფლების მხრიდან გარდაქმნის ჭკვიანურ, ნატიფ და გამჭრიახ კინოდ — შემოქმედებისა და ცხოვრების შესახებ ცენზურის წნეხის ქვეშ.

პანაჰი ასრულებს საკუთარი თავის ვერსიას — რეჟისორს, რომელსაც აკრძალული აქვს ირანის დატოვება და ოფიციალურად ფილმების გადაღება. ის ქირაობს ოთახს სოფელში, თურქეთის საზღვართან, რათა დისტანციურად უხელმძღვანელოს ფილმის გადაღებას წყვილზე, რომელიც ქვეყნიდან გაქცევაზე ოცნებობს. არაწრფივი, „მატრიოშკას“ ტიპის ნარატივის მეშვეობით — გადაღებები გადაღებებში და მოვლენები თავად სოფელში — რეჟისორი უპირისპირდება ტრადიციების ძალას, ცრურწმენებს, მორალურ კანონებსა და ძალაუფლების მქონე პირებს, რომლებიც სხვისი ცხოვრების კონტროლს ცდილობენ.

ფილმში „დათვების გარეშე“ ვხვდებით მრავალ ურთიერთგადაჯაჭვულ ისტორიას აკრძალვებზე, შიშებსა და ფანტაზიებზე, იმაზე, თუ როგორ ზღუდავენ ადამიანებს „დათვები“ — რეალური თუ გამოგონილი. სათაური მეტაფორად იქცევა: ხშირად სწორედ წარმოსახვითი შიში უშლის ადამიანებს თავისუფლად სუნთქვას — იქნება ეს ხელოვნებაში თუ სიყვარულში.

ამ კვირაში რუბრიკის „ირანული კინო“ ფარგლებში შევკრიბეთ რამდენიმე ფილმი, რომლებმაც ჩვენზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა და უკეთ გაგვაგებინებს, რა ხდებოდა ამ ქვეყანაში ბოლო პერიოდში.